Algemene veranderingen functioneren hersentumorpatiënten

Veranderingen in het functioneren van een hersentumor patiënt die niet direct samen lijken te hangen met een specifieke plaats van de tumor kunnen plaatsvinden op drie verschillende vlakken:

  • cognitief (de verstandelijke vermogens)
  • emotioneel
  • gedragsmatig.

Cognitieve veranderingen

Cognitief staat voor kennis, inzicht en redeneren, ofwel het leer- en denkproces. In zijn algemeenheid kunnen daar de volgende veranderingen bij hersentumor patiënten optreden:

  • Geheugenproblemen: problemen in de opslag van informatie in het korte termijn geheugen, problemen in de overdracht van de informatie naar het lange termijn geheugen, problemen bij het terughalen van eerder in het geheugen opgeslagen informatie. Geheugenstoornissen kunnen soms vooral veroorzaakt worden door concentratieproblemen en kunnen hierdoor dan ook toenemen in drukke situaties met veel prikkels of afleiding
  • Aandachts- en concentratieproblemen: er kan sprake zijn van een vertraagde snelheid van informatieverwerking, tragere denksnelheid, moeilijkheden met het concentreren en het richten en/of verdelen van aandacht
  • Problemen bij plannen en uitvoering. Bij het uitboeren van doelgerichte handelingenj kunnen problemen optreden met het formuleren van de doelen en het plannen en uitvoeren van de daarbij behorende activiteiten. Hierdoor kan de effectiviteit van het handelen verminderen, soms zelfs versterkt door zaken als een gebrek aan ziekte-inzicht
  • Problemen in waarnemeing en beoordeling. Deze stoornissen kunnen op meerdere manieren merkbaar zijn:
    • Neglect, het negeren van alles (lichaam en omgeving) aan de aangedane zijde van het lichaam
    • Hemianopsie of anoptie. Er kan blindheid in een deel van het gezichtsveld ontstaan Men spreekt daarbij van hemianopsie als het de helft van het gezichtsveld betreft en kwadrant anopsie als een kwart (boven of onder) van het gezichtsveld betreft.
    • Agnosie. Het moeite hebben met het herkennen van voorwerpen en afbeeldingen
    • Apraxie, Het moeite hebben met het gebruiken van voorwerpen
    • Overzicht. Het niet snel kunnen overzien van wat men voor zich heeft
    • Ruimtelijke waarneming problemen
    • Afasie, dysartrie of andere communicatiestoornissen. Deze kunnen blijken als de patiënt moeite heeft met het vormen of begrijpen van taal (afasie), bij woordvindingsproblemen, problemen in de non-verbale communicatie, te veel praten en breedsprakigheid, informatie letterlijk nemen in plaats van symbolisch, gebruik van vreemde woorden / zinnen en aangedane spraak door verlamming van spieren die hiervoor nodig zijn (dysartrie). In het laatste geval is er geen sprake van een taalstoornis, maar van problemen met de spraak.

Emotionele veranderingen:

Met de emotie wordt de innerlijke beleving van iemand bedoeld, welke tot bepaald gedrag leidt. Hoewel emoties vaak om subjectieve gevoelens gaan worden ze ook vaak bepaald door lichamelijke reacties. In biologische zin kunnen emoties ook gedefinieerd worden als een reactie van onze hersenen op een affectieve prikkel. Deze komen dan ook zowel bij mensen als dieren vrijwel automatisch tot uiting in een bepaald patroon van gedrag en fysiologische reacties. Het gevoel kan dan gezien worden als een speciale uiting of vorm van emoties die typisch is voor mensen, namelijk de bewuste beleving, of mentale reflectie van emoties. Door een hersentumor en/of de behandeling kunnen op dat vlak vooral de volgende zaken extra optreden.

  • Primaire emotionele veranderingen Deze gedragsveranderingen zijn vaak het directe resultaat van de veranderingen in de hersenen. Ze lijken vaak deels samen te hangen met de plaats van de hersentumor en kunnen met name voor de omgeving zeer belastend zijn omdat ze de normale contacten met de patiënt erg bemoeilijken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan zaken als:
    • Ongeremdheid, de rem op emoties is weg
    • Niet meer kunnen nuanceren
    • Asociaal gedrag
    • Vloeken
    • Agressie
    • Snel huilen
    • Geprikkelde stemming
    • Depresieviteit
    • Overspannenheid
  • Vermoeidheid
  • Verhoogde gevoeligheid voor licht, drukte en lawaai
  • Secundarie emotionele veranderingen. Dit zijn de emotionele veranderingen die ontstaan als reactie van de patiënt op de vaak vreemde of onverwachte symptomen van de tumor
  • Verwerking en rouw reacties. Deze ontstaan als gevolg van het verlies van een functie of door de onzekere toekomstperspectieven. Dit laatste is voor iedere patiënt verschillend en deels afhankelijk van de groeisnelheid van de hersentumor en de daarbij horende prognose. Voor meer informatie over hoe een rouwproces werkt, lees ons artikel Richtlijnen bij rouwverwerking

Bovenstaande zaken kunnen wisselend voorkomen en zijn zeker niet bij alle patiënten van toepassing.

Gedragsveranderingen:

Veranderingen in het gedrag  kunnen optreden door een verstoorde sociale waarneming en sociaal bewustzijn. Naarmate de grootte van de tumor toeneemt, kan de mogelijkheid tot zelfbewustzijn en de zelfbeoordeling (steeds meer) afnemen.

Bij een verstoorde zelfcontrole kan er sprake zijn van:

  • impulsiviteit
  • rusteloosheid
  • ongeduld
  • gebrek aan spontaniteit
  • gebrek aan flexibiliteit

Verder kan er sprake zijn van zaken als:

  • Het niet meer kunnen leren van ervaringen
  • Catastrofereactie. Hiermee wordt bedoeld een sterk emotionele en niet-invoelbare reactie, vooral bij confrontatie met dingen die niet goed gaan. Andersom komt het ook voor dat de patiënt juist weer onverschillig reageert in emotionele situaties
  • Specifieke emotionele veranderingen. Dit kunnen zijn:
    • apathie
    • kinderlijkheid
    • verhoogde reactiviteit
    • impulsiviteit
    • prikkelbaarheid
    • ontremming
    • dwanglachen of -huilen
    • agressie
    • afname of toename van sexuele interesses
  • Verlies van zelfredzaamheid waardoor het ook kan gebeuren dat de patiënt niet meer voor volwaardig wordt aangezien. Dit kan leiden tot:
    • een afhankelijke opstelling
    • initiatiefloos gedrag
    • frustratie
    • woede uitbarstingen
    • gevoelens van machteloosheid
    • depressiviteit

De hersentumor informatie website


  Zwart op wit  

de beste hersentumor informatie!  


Deze website is mede mogelijk gemaakt dankzij de steun van

Stichting STOPhersentumoren.nl